Εισαγωγή
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Η ηθική αντικείμενο της Φιλοσοφίας (Θέμα φιλοσόφων και διανοητών. Πανανθρώπινα ερωτήματα για το καλό και το κακό. Τι είναι «αγαθό» και πιο το νόημα της «ύπαρξης»).
- Η ηθική αναγνωρίζεται από όλους τους ανθρώπους (Ακόμη και από όσους δεν την εφαρμόζουν στη ζωή τους. Η ηθικές αξίες παραδεκτές από όλους: σεβασμός της ζωής, αλληλεγγύη, φιλοξενία κ.α.).
- Ορολογία της ηθικής (Έθος, ήθος, ηθική, ηθικότητα, ηθικός νόμος, ηθικό ιδεώδες, αξία, αρετή).
- Τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και η χριστιανική ηθική.
- Θεμέλια της χριστιανικής ηθικής (Αγ. Γραφή, Ι. Παράδοση. Μίμηση Χριστού και αγίων. Ο άνθρωπος «εικόνα» του Θεού στη χριστιανική ανθρωπολογία).
- Τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του ορθόδοξου ήθους (Αγάπη, ελευθερία, συγχώρεση, ταπεινοφροσύνη, ανιδιοτέλεια, αδούλωτο φρόνημα. Ο αληθινά πνευματικός άνθρωπος ενσαρκώνει το ορθόδοξο ήθος, συνδυάζει στόχους και αγάπη, ιεραρχεί ισόρροπα ύλη-πνεύμα, πρόσκαιρο-αιώνιο, ατομικό-κοινωνικό).
- Το ορθόδοξο ήθος στη σύγχρονη εποχή (Δείκτης ελευθερίας και μήνυμα χαράς). Η επικαιρότητα της ηθικής στην εποχή μας
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να αντιληφθούν την ηθική διάσταση της ανθρώπινης ζωής μέσα από τα πανανθρώπινα ερωτήματα για το καλό και το κακό.
- Να γνωρίσουν ότι η ηθική ως επιστήμη αποτέλεσε το αντικείμενο της φιλοσοφίας, αντιλαμβανόμενοι έτσι την καθολικό αναγνώριση των ηθικών αξιών από τους ανθρώπους.
- Να διδαχθούν τη βασική ορολογία της ηθικής.
- Να μάθουν τα θεμέλια της χριστιανικής θεώρησης της ηθικής και το περιεχόμενο της χριστιανικής ανθρωπολογίας, συνειδητοποιώντας τα γνωρίσματα του ορθόδοξου ήθους και πως αυτά σαρκώνονται στον αληθινά πνευματικό άνθρωπο.
- Να κατανοήσουν την αξία και τη σημασία της ορθόδοξης ηθικής στην εποχή μας, αλλά και την ιδιαίτερη επικαιρότητα που αυτή έχει.
Λέξεις‐κλειδιά: ηθική, Φιλοσοφίας, διανοητές, πανανθρώπινα ερωτήματα, καλό, κακό, αγαθό, ηθικές αξίες, σεβασμός, αλληλεγγύη, φιλοξενία, Έθος, ήθος, ηθική, ηθικότητα, ηθικός νόμος, ηθικό ιδεώδες, αξία, αρετή, Αγ. Γραφή, Ι. Παράδοση, μίμηση Χριστού, μίμηση αγίων, εικόνα του Θεού, αγάπη, ελευθερία, συγχώρεση, ταπεινοφροσύνη, ανιδιοτέλεια, αδούλωτο φρόνημα, ορθόδοξο ήθος, πρόσκαιρο-αιώνιο, ατομικό-κοινωνικό
Κεφάλαιο Α - Προϋποθέσεις της ηθικής ζωής
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Η ηθική συνείδηση και η λειτουργία της.
- Τα κίνητρα στη ζωή του ανθρώπου.
- Η ελευθερία του ανθρώπου στις επιλογές του.
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να γνωρίσουν το περιεχόμενο, τη σημασία και την αξία της ηθικής συνείδησης με την οποία αποκτάται το ορθόδοξο ήθος.
- Να κατανοήσουν το βαθύτερο περιεχόμενο των κινήτρων των πράξεων και πώς οδηγούν τα κίνητρα αυτά στην ηθική ζωή, αφού προηγουμένως τα αξιολογήσουν.
- Να συνειδητοποιήσουν ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος στις επιλογές του και ότι η ορθοδοξία ανοίγει δρόμους απελευθέρωσης σε όλους τους ανθρώπους.
Λέξεις-κλειδιά: ηθική, συνείδηση, αυτογνωσία, υποσυνείδητο, συγχώρηση, άγιος, κλέφτης, αγάπη, ελευθερία, ωριμότητα, συμμόρφωσή, εξτρεμιστές, αυτοεξευτελισμός, αμαρτία, αμαρτωλός
Κεφάλαιο Β - Το χριστιανικό ήθος και η σύγχρονη κοινωνία
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Το κοινωνικό πρόβλημα
- Η ειρήνη
- Το δίκαιο της πυγμής και η κοινωνική διάκριση
- Η ευτυχία στη ζωή του ανθρώπου
- Οι νέοι αποδέχονται και αναγνωρίζουν στις προσδοκίες τους τη λειτουργία της ελευθερίας του ορθόδοξου ήθους
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να κατανοήσουν και να γνωρίσουν το κοινωνικό πρόβλημα από την πλευρά των κοινωνικών επιστημών στις διαπιστώσεις του και της θεολογίας στην ερμηνεία και υπέρβασή του.
- Να συνειδητοποιήσουν την παγκοσμιότητα του οράματος των ανθρώπων για ειρήνη, αναλύοντας τα αίτια του θεολογικά και οικοδομώντας στη συνείδησή τους μία παιδεία ειρήνης με ορθόδοξο πνεύμα.
- Να αντιληφθούν ότι η βούληση του ανθρώπου είναι η αιτία για τη διεκδίκηση της δύναμης, της επιβολής της στους άλλους και της διάκρισης, καταστάσεις που αντιπαλεύει το ορθόδοξο ήθος με το πνεύμα της θυσιαστικής αγάπης.
- Να γνωρίσουν ότι η αληθινή ευτυχία στη ζωή του ανθρώπου είναι η ομοίωση με το Θεό, μέσα στον κόσμο, αλλά χωρίς τις ψευδεπιλογές που του προσφέρει αυτός για ευτυχία.
Λέξεις-κλειδιά: ήθος, κοινωνία, Κοινωνική Δικαιοσύνη, κοινωνικό πρόβλημα, διαχείριση, ιδιοποίηση, κοινοτικότητα, κοινωνική αδικία, πόλεμος, ειρήνη, εμφύλιος πόλεμος, βούληση, μονοθελητισμός, υπεράνθρωπος, αγαθό, δύναμη, μωρία
Κεφάλαιο Γ - Η βιολογική διάσταση στη ζωή του ανθρώπου
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Το ανθρώπινο σώμα.
- Τα δύο φύλλα.
- Η οικογένεια.
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να διδαχθούν τη θέση της εκκλησίας για το ανθρώπινο σώμα και να μάθουν ότι αυτό έχει την αξία που του προσέδωσε ο Χριστός με την ενσάρκωσή του.
- Να συνειδητοποιήσουν ότι οι σχέσεις των δύο φύλων είναι ευλογημένες από το Θεό στο μυστήριο του γάμου και αξιολογούνται με βάση την αγάπη και τον αυτοσεβασμό, το πνεύμα της θυσίας, που κατοχυρώνουν την κοινωνία των προσώπων και νοηματίζουν τη ζωή.
- Να κατανοήσουν την αξία και τη σημασία που προσδίδει η Εκκλησία στην οικογένεια, διαπιστώνοντας την κρίση του θεσμού στις σύγχρονες κοινωνίες να αναζητούν μέσα από το ορθόδοξο ήθος τους τρόπους ξεπεράσματος αυτής της κρίσης.
Λέξεις-κλειδιά: σώμα, έρωτας, γάμος, τεκνογονία, τάφος, σάρκα, διαφορά, ισοτιμία, ολοκήρωση, σεξουαλικότητα, μοναξιά, οικογένεια, ζευγάρι, σύζυγοι, γονείς
Κεφάλαιο Δ - Συνειδησιακά προβλήματα στη ζωή του χριστιανού
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Ο σεβασμός της ανθρώπινης ζωής.
- Βιοϊατρική και ηθική.
- Παραβίαση και περιφρόνηση της ζωής.
- Άρνηση και υποτίμηση της ζωής.
- Το πρόβλημα των ναρκωτικών, που είναι χειροπιαστός εχθρός του ορθόδοξου ήθους και μία κατάσταση εξάρτησης, που οφείλει ο χριστιανός να καταπολεμήσει.
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να κατανοήσουν ότι η ζωή είναι η πρώτη και υπέρτατη αξία και να συνειδητοποιήσουν ότι πάνω σε αυτήν είναι οικοδομημένη όλη η χριστιανική ανθρωπολογία.
- Να διαπιστώσουν ότι τα πορίσματα και οι εφαρμογές της βιοϊτρικής εκτός από μία ερμηνευτική προσπάθεια είναι και ένα ηθικό πρόβλημα. Πρόβλημα ηθικό όταν αλλοιώνεται ή αντικειμενοποιείται ο άνθρωπος, αλλά και ηθικό αγαθό, όταν δημιουργούνται προϋποθέσεις για μια νέα ζωή, όπως την προτείνει ο Χριστός.
- Να τους γίνει βίωμα ότι ο φόνος, η αυτοκτονία, η θανατική ποινή, τα βασανιστήρια, η ευθανασία και η άμβλωση κατά την ορθόδοξη Εκκλησία παραβιάζουν, περιφρονούν, αρνούνται και υποτιμούν τη ζωή. Να αντιδιαστείλουν την αυτοθυσία από την αυτοκτονία, προσδίδοντας στην πρώτη το αληθινό νόημά της.
- Να διαπιστώσουν ότι το ορθόδοξο ήθος αντιμετωπίζει τα προβλήματα των νέων, όπως τα ναρκωτικά, και υπάρχει ενεργητικά ή ακόμη ανενεργά στις προσδοκίες τους.
Λέξεις-κλειδιά: προβλήματα, ύβρις, σχέση, ενέργεια, βιοεπιστήμες, βιοτεχνολογία, βιοϊατρική, κλωνοποίηση, κλωνισμός, φάρμακο, βιασμός, θάνατος, φόνος, πόλεμος, θανατική ποινή, βασανιστήρια, βλασφημία, απανθρωπιά, αυτοκτονία, αυτοθυσία, ευθανασία, άμβλωση, αυτοκτονία, αυτοθυσία, ναρκωτικά, παράδεισος
Κεφάλαιο Ε - Η χριστιανική ηθική και η σύγχρονη τεχνολογία
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Ορθοδοξία και τεχνολογία.
- Χριστιανισμός και οικολογική συνείδηση.
- Η «πληροφόρηση» στη ζωή του χριστιανού.
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να γνωρίσουν ότι η ορθοδοξία δεν αντιμάχεται την τεχνολογία και τη χρήση της, αλλά την παραχρήση και θεοποίησή της.
- Να συνειδητοποιήσουν ότι η Εκκλησία ενδιαφέρεται για την οικολογική κρίση, πολεμά τις αιτίες της και αναδεικνύει την αρμονική σχέση ανθρώπου και φύσης.
- Να κατανοήσουν ότι η Εκκλησία βρίσκεται στο Πνεύμα των καιρών, θέλει τον χριστιανό πληροφορημένο, αλλά πάνω από όλα θέτει ως άξονα της ζωής την αλήθεια, την ανθρωπιά και την ελευθερία, που χωρίς αυτά η «ομοίωση» στο θεό είναι αδύνατη.
Λέξεις-κλειδιά: ηθική, τεχνολογία, ωράριο, πρόοδος, πυρηνικής ενέργειας, ραδιενέργεια, πυρηνικός πόλεμος, οικολογική καταστροφή, οικολογία, πανχριστιανικό, διορθόδοξο, φύση, κτήση, πληροφορική, δημοσιογραφία, διαφήμιση, δημοσιότητα, προπαγάνδα, κέρδος
Κεφάλαιο ΣΤ - Κρίσιμες υπαρξιακές καταστάσεις
Το κεφάλαιο αυτό διαπραγματεύεται τα παρακάτω:
- Το άγχος, η μοναξιά και η περιθωριοποίηση.
- Αλλοτρίωση.
- Οι ευμενείς και δυσμενείς συνθήκες στη ζωή του χριστιανού.
- Ο χριστιανός μπροστά στο θάνατο.
Επιδιώκει δε τους παρακάτω στόχους:
Οι μαθητές:
- Να εντοπίσουν και να γνωρίσουν τις βαθύτερες αιτίες της μοναξιάς, του άγχους, της περιθωριοποίησης και της αλλοτρίωσης.
- Να διδαχθούν τη στάση του χριστιανού απέναντι στις ευνοϊκές και δυσμενείς συνθήκες της ζωής στάση που προκύπτει από την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη του προς το Θεό και τη ζωή γενικότερα.
- Να πληροφορηθούν ακόμη μια φορά για την ουσία του υπαρξιακού ερωτήματος της ζωής και του θανάτου, βλέποντας ότι στο βάθος των πραγμάτων αυτό που αξίζει και μένει είναι η ζωή και όχι ο θάνατος.
Λέξεις-κλειδιά: απομόνωση, άγχος, ατομοκεντρισμός, περιθωριοποίηση, άνεργος, άστεγος, μετανάστης, ανεργία, χούλιγκανς, περιθωριοποίηση, φιλανθρωπία, αλλοτρίωση, διαφορά, αλλοίωση, άτομο, πρόσωπο, ηδονές, οδύνες, χαρμολύπη, σταυροαναστάσιμο, ρεαλισμός, συμβιβασμός, φυγή, θάνατος, Ανάσταση